قراردادهای استخدامی در نظام اداری کشور

قراردادهای-استخدامی-در-نظام-اداری-کشور

در نظام استخدامی فعلی شاهد دو روش استخدامی هستیم، یکی شیوه استخدام دولتی و اداری که در حال حاضر عمدتاً در آموزش و پرورش، حوزه بهداشت و سلامت و نیز بانک‎ها متمرکز شده و دیگری استخدام در بخش خصوصی، کارگاه‎ها و کارخانجات است که قواعد و مقررات آن بر قوانین کار و تأمین اجتماعی استوار است به تبع آن دو صندوق بازنشستگی کشوری و صندوق تأمین اجتماعی نیز وجود دارد که از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند


در نظام استخدامی فعلی شاهد دو روش استخدامی هستیم، یکی شیوه استخدام دولتی و اداری که در حال حاضر عمدتاً در آموزش و پرورش، حوزه بهداشت و سلامت و نیز بانک‎ها متمرکز شده و دیگری استخدام در بخش خصوصی، کارگاه‎ها و کارخانجات است که قواعد و مقررات آن بر قوانین کار و تأمین اجتماعی استوار است. به تبع آن دو صندوق بازنشستگی کشوری و صندوق تأمین اجتماعی نیز وجود دارد که از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند.

طبق ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری سه نوع قرارداد استخدامی در دستگاه‏ها و ادارات دولتی وجود دارد که شامل رسمی، پیمانی و خدماتی یا قرارداد کاری است.

 کارمندان رسمی دولت

کارمندان رسمی دولت جهت به‎کارگیری در مشاغل حاکمیتی استخدام می‎شوند و باید دارای شرایط خاص بوده و گزینش‎های مربوطه را بگذرانند.  مشاغل حاکمیتی به اموری گفته می‌شود که در آن تصمیم‎گیری و تصمیم‎سازی نقش داشته و فرد در امور جاری مملکتی اثرگذار بوده و موقعیت وی در پیشبرد اهداف اداری و دولتی مهم است.  کارکنان رسمی از نظر نظام استخدامی مشمول قانون استخدام کشوری و قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و از نظر پوشش بیمه‎ای نیز مشمول صندوق بازنشستگی کشوری قرار دارند.

 کارمندان پیمانی

مشمولان پیمانی به افرادی گفته می‎شود که به‎موجب قرارداد به طور موقت برای مدت معین و کار مشخصی استخدام می‎شوند و از نظر نظام استخدامی مشمول آیین‎نامه استخدام پیمانی و از نظر پوشش تأمین اجتماعی مشمول صندوق تأمین اجتماعی هستند. شرایط قرارداد پیمانی به جهت اینکه از نوع قراردادهای حقوق عمومی است، با اراده دولت قابل تغییر است اما بر اساس مقررات جدید، توافق طرفین (سازمان و مستخدم) بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان نمونه در ماده 6 آیین‎نامه استخدام پیمانی آمده است: فسخ قرارداد استخدام پیمانی توسط هر یک از طرفین آن با یک ماه اعلام قبلی امکان‎پذیر خواهد بود، مگر آن که مدت قرارداد کمتر در نظر گرفته شده باشد. همچنین طبق ماده 17 آیین‎نامه مذکور در صورتی که مستخدم پیمانی به مدت 7 روز بدون اطلاع و بدون عذر موجه در محل خدمت حاضر نشود، دستگاه دولتی می‎تواند بدون رعایت یک ماه مهلت مقرر در ماده 6 از تاریخ ترک خدمت، قرارداد را فسخ کند. در نهایت اینکه با توجه به قانون مدیریت خدمات کشوری، کارمندان پیمانی از لحاظ حقوق و مزایا هیچ تفاوتی با کارمندان رسمی، به جز دغدغه امنیت شغلی، ندارند.

 مدت قرارداد استخدام پیمانی

مدت قرارداد استخدام پیمانی یک سال است اما در مورد پست‎های ثابت سازمان تخصصی و نیز پست‎های موضوع تبصره 2 ماده 7 قانون تعدیل نیروی انسانی (منظور مشاغل پشتیبانی اداری و خدماتی است) حداکثر تا 10 سال قابل تمدید است. مرخصی برای یک مستخدم پیمانی در سال یک ماه است و نیز می‌تواند در هر سال با توافق رییس مربوطه یک ماه مرخصی بدون حقوق دریافت دارد. اما در هر سال می‌تواند 15 روز مرخصی استحقاقی را ذخیره کند. مستخدم پیمانی در صورت ابتلا به بیماری‎هایی که مانع انجام کار باشد و نیز زنان باردار از قانون حمایت‎های مقرر تأمین اجتماعی برخوردارند.

حقوق و فوق‎العاده‎های مستخدمان پیمانی که عدم اشتغال آنان به سبب بیماری باشد و در بیمارستان بستری نشوند تا سه روز توسط دستگاه مربوطه پرداخت می‎شود و مازاد بر سه روز حداکثر تا پایان قرارداد مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی است.

 از کار افتادگی

هر‎گاه مستخدم پیمانی در حین انجام کار ناقص یا ازکارافتاده شود یا به سبب انجام وظیفه فوت کند، مستخدم یا بازماندگان وی طبق مقررات قانون تأمین اجتماعی از مستمری ازکارافتادگی یا بازنشستگی یا مستمری بازماندگان استفاده خواهند کرد.
مستخدم پیمانی نمی‎تواند در دو دستگاه دولتی استخدام شود. همچنین انتقال مستخدم پیمانی در سایر وزارتخانه‎ها و موسسات دولتی ممنوع است و صرفاً برای انجام مأموریت موقت و نیز جابه‎جایی در واحدهای داخلی وزارتخانه مربوط و دوره‎های آموزشی یا کارآموزی مربوط به شغل، مجاز است.

 کارکنان خدماتی

یک گروه از کارکنان در دستگاه‎های دولتی، امور خدماتی و پشتیبانی را در ادارات بر عهده دارند.

بر اساس بخشنامه مربوطه تعداد مشاغل این گروه تعیین شده است که شامل آرایشگر، خیاط، رختشوی، آشپز و…می‎شود.  کارکنان خدماتی از نظر اداری و استخدامی مشمول قانون کار و از نظر بیمه مشمول قانون تأمین اجتماعی هستند.

 پرسنل شرکتی

نوع دیگر از قراردادهایی که هنوز در برخی از دستگاه‌های اجرایی تنظیم می‎شود، قرارداد شرکتی است.  به این نحو که چون با دستگاه اجرایی قرارداد نمی‌بندند، جزء کارمندان قراردادی تلقی نمی‎شوند، ولی با اداره همکاری می‌کنند.  در واقع رابطه استخدامی آنها با یک شرکت پیمانکاری است که کارهای خدماتی اداره مانند امور دبیرخانه یا پذیرایی را تأمین می‌کند. معمولاً حقوق این پرسنل توسط نهاد اجرایی، به شرکت داده می‎شود و شرکت با کسر درصدی، باقیمانده را به کارمند یا به عبارتی به کارگران می‌دهد.  در حال حاضر برنامه‌ای در دست است که رابطه قراردادی این قشر، به کار معین یا مشخص تبدیل شود.

 قرارداد پژوهشی

به گزارش بخش فرهنگی قوه‎قضاییه، از جمله قراردادهای معمول در دستگاه‌های دولتی، قراردادهای پژوهشی است که بر اساس قوانین و مقررات جاری، محققان می‎توانند در قالب قرارداد پژوهش با دستگاه‎های اداری همکاری کنند.

قراردادهای پژوهشی بستگی به طرح و پژوهشی دارد که انجام می‌شود و به طور قطع به صورت یک مبلغ برآورد پروژه و طرح تحقیقاتی است که مدت دارد و در طول آن تحت نظر ناظر به اجرا در می‎آید و سپس پرداخت انجام می‌شود.  بنابراین پرداخت آن به صورت ماهانه منتفی است و بیشتر در قالب مراحل کار پرداخت می‌شود.

 انواع قرارداد کار در شرکت‌های خصوصی

استخدام در بخش خصوصی تحت پوشش نظام استخدامی قانون کار است و از نظر تأمین اجتماعی نیز مشمول صندوق تأمین اجتماعی و قانون مربوطه است.  اصل بر حاکمیت قانون کار بر کلیه فعالیت‎های جاری است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود یا فرد مورد نظر طبق مقررات خاص مانند قضات، کارکنان مجلس شورای اسلامی و پرسنل نیروهای مسلح مشمول سیستم دیگری از نظر اداری و بازنشستگی باشد. بنابراین قانون کار و تامین اجتماعی از این نظر مقررات عام‌الشمول به‎حساب می‎آیند.
قراردادهای این حوزه  شامل موارد زیر هستند:

 قرارداد کار دائمی

قرارداد کار دائمی که از آن به عنوان قرارداد غیرموقت نیز تعبیر می‌شود، زمانی برای پایان قرارداد ندارد یا در متن قرارداد به نامحدود بودن آن اشاره می‌شود.  پایان قرارداد در این نوع استخدام منوط به احراز شرایط یا انجام ترتیباتی است و فسخ یک‎طرفه آن قانوناً امکان‎پذیر نخواهد بود.  مواردی که باعث می‎شود قرارداد کار غیرموقت خاتمه پذیرد، عبارت از فوت، بازنشستگی یا ازکارفتادگی کارگر، استعفای کارگر بر اساس ترتیباتی که قانون مقرر کرده و نیز اخراج موجه کارگر یعنی اخراجی است که موجه بودن آن توسط هیات‌های حل اختلاف وزارت کار تایید شود.

 قرارداد کار موقت

قرارداد کار موقت قراردادی است که خاتمه قرارداد در آن درج می‎شود و با پایان زمان آن، قرارداد خاتمه می‌یابد.  در قرارداد موقت هیچ یک از طرفین تا پایان قرارداد مجاز به فسخ یک طرفه آن نیستند. همچنین تمدید چند باره قرارداد موقت، آن را به قرارداد دایم تبدیل نمی‎کند.

 قرارداد کار معین

در قرارداد کار معین، انجام حجمی از کار تعهد می‎شود و با ایفای تعهد و پرداخت حق‌الزحمه توافق‎شده، قرارداد خاتمه می‎یابد.  این نوع قرارداد موضوع تبصره ماده ۳۲ قانون مدیریت خدمات کشوری است که به دستگاه‌های اجرایی اجازه داده است تا سقف ۱۰ درصد سمت‌های سازمانی خود، با تأیید معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی ریاست‌جمهوری، در موارد خاص بدون ایجاد تعهد استخدامی، افرادی را به صورت ساعتی یا کار معین به کار گیرند. این قراردادها حداکثر باید یک ساله باشند. لازم به ذکر است که قرارداد کار ساعتی این تبصره، قراردادی است که افراد بر اساس ساعت‎های کاری که انجام می‌دهند، حقوق و مزایایی را دریافت می‌کنند.

 قرارداد کار آزمایشی

قرارداد کار آزمایشی در واقع قرارداد مقدماتی برای قرارداد غیر موقت است که زمینه را برای آشنایی و همکاری کارگر و کارفرما فراهم می سازد و زمانی را برای تفاهم در اختیار دو طرف قرار می‌دهد که این زمان، در صورت نظر مساعد دو طرف، تداوم خواهد یافت. بر اساس تبصره ماده 11 قانون کار فعلی، این نوع قرارداد برای کارگران ماهر حداکثر ۳ ماه و برای کارگر ساده یک ماه است و در طول مدت قرارداد هر یک از طرفین می‎توانند قرارداد را فسخ کنند.

 قرارداد کارآموزی

قرارداد کارآموزی یا آموزشی فقط با افراد بین ۱۵ تا ۱۸ سال سن منعقد می‎شود که این افراد را کارگر نوجوان می‎نامند.  حداکثر مدت قرارداد با آنها سه سال است و کارگر نوجوان برای کار توأم با آموزش به استخدام در می‎آید.

برای کارگر نوجوان نیز باید حقوق و مزایای مقرر در قانون کار رعایت شود و حق بیمه‌اش نیز که از حداقل حقوق سال مربوطه نباید کمتر باشد، باید به سازمان تامین اجتماعی پرداخت شود.

نظام کاری آموزش همراه با کار، همان نظام استاد شاگردی است که در گذشته در کشور بسیار مرسوم بوده است.

منبع : روزنامه حمایت

مطالب مرتبط

در صورتی که اجاره به صورت شفاهی تمدید شده باشد، در صورت صدور دستور تخلیه مستاجر چه اقدامی کند؟

درخواست مشاوران مسکن برای ساماندهی سایت های اینترنتی