آیین نامه اجرایی قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن اراضی

آئین نامه اجرایی قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن اراضی مصوب 1400,03,12

شماره۳۰۵۸۲/ت۵۴۵۸۱هـ                                                      ۱۴۰۰/۳/۲۲
وزارت جهادکشاورزی ـ وزارت نیرو
سازمان برنامه و بودجه کشور
هیأت وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۳/۱۲ به پیشنهاد وزارتخانه­های جهادکشاورزی و نیرو و به استناد تبصره اصلاحی ماده (۱) قـانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه­شدن اراضی ـ مصوب ۱۳۹۳ـ، آیین­نامه اجرایی قانون یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین­ نامه اجرایی قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه ­شدن اراضی
 

ماده۱ـ به وزارت جهادکشاورزی اجازه داده می‌شود با رعایت حدنصاب فنی و اقتصادی اراضی، موضوع ماده (۱) قانون جلوگیری از خردشدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی، اقتصادی ـ مصوب ۱۳۸۵ ـ، در مناطقی که بر اساس موافقت صاحبان حداقل دو سوم اراضی موردنظر اعضای شرکت تعاونی تولید روستایی و سایر کشاورزان برنامه یکپارچ ه­کردن اراضی زراعی و حائز شرایط و نتایج مطالعات امکان­سنجی، مناسب تشخیص داده شود، برنامه تعاونی نمودن تولید و یکپارچه‌­شدن اراضی را اجرایی نماید.
تبصره ـ برنامه تعاونی­نمودن تولید و یکپارچه­شدن اراضی مشتمل بر مجموعه‌ای از اقدامات فنی و اجرایی است که توسط وزارت جهادکشاورزی به منظور بهره­برداری جمعی و گروهی از منابع، عوامل تولید و اعمال مدیریت یکپارچه آب و کشاورزی در قالب سازوکارهای مشارکتی نظیر گروه­های هم­آب، یکجا کِشتی و مدیریت یکپارچه تولید با هدف تسهیم منافع به نسبت منابع، کار، سرمایه و یکپارچه­شدن قطعات اراضی در حوزه عمل شرکت تعاونی تولید روستایی به اجرا درمی‌آید.
ماده۲ـ وزارت جهادکشاورزی موظف است به منظور بهره­برداری مناسب از منابع آب و خاک و افزایش بهره­وری، برنامه تعاونی نمودن تولید و یکپارچه ­شدن اراضی را در قالب فرآیندهای زیر به اجرا درآورد:
۱ـ حمایت از تشکیل شرکت­های تعاونی تولید روستایی (مطالعات امکان­ سنجی ­و بسترسازی اجتماعی).
۲ـ استقرار و توانمندسازی شرکت­های تعاونی تولید روستایی از طریق مطالعات اجرایی شامل تجهیز و نوسازی اراضی، تأمین زیرساخت­های عمومی، تسطیح و یکپارچه­سازی، اجرای عملیات آب و خاک، احداث شبکه­های آبیاری و زهکشی، توسعه روش­های نوین آبیاری، تشکیل گروه­های هم­آب و کمک به استقرار مدیریت مشارکتی منابع آب، ارایه کمک‌های فنی، مهندسی و مشاوره­ای، آموزش و توانمندسازی اعضا، ارکان شرکت و بهره‌برداران اراضی حوزه عمل شرکت.
۳ـ حمایت از توسعه و پایداری شرکت­های تعاونی تولید روستایی از طریق کمک به توسعه و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی، توسعه و تکمیل کسب و کارهای کشاورزی و کشاورزی قراردادی، تجاری­سازی فعالیت­ها، به­کارگیری سامانه هوشمند، نوین و دانش­بنیان.
تبصره۱ـ وزارت جهادکشاورزی مکلف است در صورت وجود متقاضیان واجد شرایط، پس از انجام بررسی و تأیید، کلیه اقدامات، عملیات و اعتبارات ذیل برنامه­های اجرایی خود را با رعایت حق تقدم فرآیندها و تکالیف موضوع این ماده، برنامه­ریزی و اجرا کند.
تبصره۲ـ دستورالعمل اجرایی این ماده شامل نحوه و میزان حمایت­ها و مشوق­های لازم، در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین­نامه، توسط وزارت جهادکشاورزی با هماهنگی وزارت نیرو تهیه و پس از تأیید سازمان برنامه و بودجه کشور توسط وزیر جهادکشاورزی ابلاغ می­گردد.
ماده۳ـ وزارت جهادکشاورزی مکلف است همه­ ساله منابع لازم برای اجرای این آیین­نامه را جهت درج در لایحه بودجه سنواتی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، پیش­بینی و به سازمان برنامه و بودجه کشور پیشنهاد نماید.
ماده۴ـ شرکت تعاونی تولید روستایی می­تواند رأساً بر حسب ضرورت و با موافقت کشاورزان، عملیات کاشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی را در تمام یا قسمتی از اراضی آنان انجام دهد و یا اجرای تمام یا قسمتی از برنامه را با موافقت اعضای ذی­نفع، تحت نظارت خود به گروهی از اعضا و یا اشخاص حقیقی و حقوقی واگذار کند.همچنین شرکت می‌تواند در صورت لزوم اراضی اشخاصی را که عضو شرکت نیستند، اما اراضی آنان در حوزه عمل شرکت قرار دارد، برای اجرای فعالیت‌های تولیدی و کشاورزی خریداری و یا اجاره نماید.
تبصره ـ به منظور جلوگیری از هرگونه کمبود و فزونی محصولات کشاورزی، شرکت­های تعاونی تولید روستایی مکلفند عملیات تولید محصولات را در چهارچوب سیاست­ها و برنامه­ سراسری کشت که وزارت جهادکشاورزی همه ­ساله در شهریور ماه ابلاغ می­کند، انجام دهند.
ماده۵ ـ به ­کارگیری نیروی انسانی تمام­وقت و نیمه­وقت و پرداخت حقوق یا اجرت ماهیانه یا به صورت روزمزد توسط هیأت مدیره شرکت تعاونی تولید روستایی در صورت ضرورت و با رعایت مقررات مربوط برای انجام امور تخصصی، فنی و یا کارگری مجاز است.مدیران عامل این شرکت‌ها باید به صورت تمام­وقت از میان فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی و بالاتر در رشته‌های کشاورزی و یا مرتبط با فعالیت این شرکت­ها انتخاب شوند.
ماده۶ ـ وزارت جهادکشاورزی مکلف است در راستای تحقق قانون اجرای سیاست­ های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی نسبت به واگذاری وظایف تصدی‌گری‌ خود در زمینه‌های اجرای عملیات آب و خاک، فعالیت­های زراعی و باغی، حفظ نباتات، ماشینی کردن (مکانیزاسیون)، تولید، تأمین و توزیع نهاده‌ها، خرید و فروش محصولات کشاورزی، ترویج و انتقال­ یافته‌ها، خدمات فنی و مهندسی و مشاوره‌ای به شرکت‌های تعاونی تولید روستایی در حوزه عمل خودشان اقدام نماید.
ماده۷ـ وزارت نیرو موظف است به منظور ارتقای کارایی و بهره‌وری آب کشاورزی، اعمال مدیریت صحیح در جهت استقرار نظام بهره‌برداری مناسب و تحقق مدیریت مشارکتی آب کشاورزی در حوزه عمل شرکت‌های تعاونی تولید روستایی، اقدامات زیر را انجام دهد:
۱ـ تحویل حجمی آب در شبکه­ های آبیاری، زهکشی و منابع آب زیرزمینی در چهارچوب الگوی کشت منطقه تا سقف پروانه بهره­برداری.
۲ـ واگذاری وظایف مدیریت توزیع، بهره­ برداری، نگهداری و حفاظت از منابع آب سطحی و زیرزمینی، تأسیسات و شبکه­های آبیاری، زهکشی و جمع‌آوری هزینه‌ها و نیز سایر وظایف تصدی‌گری به شرکت‌های تعاونی تولید روستایی مشروط به وجود توانمندی‌ها و ظرفیت‌های لازم مورد تأیید وزارت نیرو در این شرکت‌ها در چهارچوب مقررات موجود.
تبصره ـ وزارت نیرو مکلف است در قبال خرید خدمات مربوط به تعمیر، نگهداری، حفاظت و بهره‌برداری از منابع آب و تأسیسات شبکه‌های آبیاری و زهکشی اصلی مجراها (کانال­های) درجه (۱) و (۲)) و وصول آب­بها از مشترکان، تا سی و پنج درصد (۳۵%) از آب­بهای دریافتی و واریزی به حساب تمرکز وجوه شرکت آب منطقه‌ای نزد خزانه­داری کل کشور را جهت پایدارسازی تعاونی‌های تولید روستایی طرف قرارداد در چهارچوب مفاد قرارداد فی­مابین از محل اعتبارات مصوب مربوط به آنها پرداخت نماید.
۳ـ رفع نواقص و بهسازی شبکه­های آبیاری و نصب سامانه­های واپایش (کنترل) و اندازه‌گیری به منظور تحویل حجمی آب در منابع آب سطحی.
۴ـ واپایش (کنترل) و نظارت بر فرآیند تجهیز چاه­های کشاورزی به ابزار اندازه­گیری.
۵ ـ تعیین نحوه استفاده و برداشت منابع آب با توجه به ضوابط موجود
ماده۸ ـ شرکت­های تعاونی تولید روستایی موظفند الگوی کشت و مصرف بهینه آب براساس مصوبات کارگروه ملی سازگاری با کم­آبی و سیاست­های اجرایی وزارت جهادکشاورزی برای آن منطقه تا سقف پروانه بهره­برداری آب صادرشده توسط وزارت نیرو را رعایت کنند.
ماده۹ـ وزارت جهادکشاورزی موظف است به منظور نهادینه­نمودن مشارکت بهره­برداران و اعمال مدیریت یکپارچه و مشارکتی در کلیه مراحل مطالعه، طراحی، اجرا و پذیرش مسئولیت بهره­برداری و نگهداری تأسیسات و شبکه­های آبیاری و زهکشی قبل از ایجاد سازه تأمین آب و شبکه­های آبیاری و زهکشی و تخصیص آب توسط وزارت نیرو نسبت به ایجاد و ساماندهی الگوی مناسب نظام­های بهره­برداری با همکاری وزارت نیرو اقدام نماید.
ماده۱۰ـ به منظور حمایت از تعاونی­های تولیدی روستایی، وزارت جهادکشاورزی و سازمان‌ها و شرکت‌ها و مؤسسات تابع می‌توانند امکانات مازاد خود را در حوزه عمل شرکت‌های تعاونی‌ تولید روستایی شامل خودروی سبک و سنگین، ماشین‌آلات کشاورزی، ساختمان، انبار و تأسیسات کارگاهی در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط در اختیار شرکت‌های مذکور قرار دهند.
ماده۱۱ـ در صورتی که شرکت­های تعاونی تولید روستایی براساس مندرجات این آیین­نامه متعهد به اجرای برنامه تعاونی­کردن تولید و یکپارچه­سازی اراضی شوند، در صورت انتقال مالکیت زمین یا فوت کشاورز عضو شرکت تعاونی تولید روستایی، انتقال­ گیرنده یا ورثه قانونی متوفی موظف به تبعیت از برنامه تعاونی­نمودن تولید و یکپارچه‌سازی اراضی و مصوبات قبلی مجمع عمومی و هیأت مدیره شرکت می‌باشند.بقای تعهدات مالک ناشی از برنامه تعاونی نمودن تولید و یکپارچه­سازی اراضی در صورت انتقال قهری یا ارادی زمین و انتقال این تعهدات به انتقال­گیرنده، به عنوان یکی از مندرجات قرارداد یا تفاهم­نامه میان وزارت جهادکشاورزی و مالکان زمین درج می­شود.
ماده۱۲ـ شرکت تعاونی تولید روستایی موظف است سود ناشی از درآمد اراضی دایر و بایر و موات و مسلوب­المنفعه متعلق به دولت را که حق بهره­برداری از آنها بر اساس ماده(۳) اصلاحی قانون تعاونی ­نمودن تولید و یکپارچه­شدن اراضی توسط وزارت جهاد کشاورزی در اختیار شرکت قرار داده می‌شود، با مجوز وزارت جهادکشاورزی و تا سقف مجوزهای تخصیص آب وزارت نیرو برای تقویت امور زیربنایی، تکمیل زنجیره تولید، سرمایه‌گذاری و همچنین آموزش حرفه‌ای اعضا به‌کار گیرد.
ماده۱۳ـ در پایان هر سال پس از انجام حسابرسی سالانه و کسر کلیه هزینه ­ها و استهلاکات، ذخایر، کسور قانونی و سود سهام، مابقی درآمد خالص حاصل از عملیات تولیدی و خدماتی شرکت بر اساس مقررات و اساسنامه شرکت تعاونی تولید روستایی به نسبت سهم اعضا بین آنها تقسیم خواهد شد.
ماده۱۴ـ شرکت‌های تعاونی تولید روستایی می‌توانند در چهارچوب قوانین و مقررات مرتبط، اتحادیه‌های تعاونی تولید روستایی را تأسیس کنند.
ماده۱۵ـ وزارت جهادکشاورزی مکلف است برنامه و گزارش عملکرد این تصویب­ نامه را به صورت سالانه به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال نماید.
ماده۱۶ـ آیین­ ‌ نامه اجرایی قانون تعاونی­نمودن تولید و یکپارچه­ شدن اراضی در حوزه عمل شرکت­های تعاونی روستایی مصوب ۱۳۵۰/۵/۹ لغو می­شود.
معاون اول رئیس‎جمهور ـ اسحاق جهانگیری